De emaille pan
Emaille is glas op ijzer, zonder PFAS. Wie wil weten of zo'n pan giftig is, moet naar het glazuur kijken en naar de regels die daarvoor gelden.

Ja, een emaille pan is PFAS-vrij. Emaille is glas dat op gietijzer of staal is gesmolten, en daar komt geen PTFE of ander fluorpolymeer aan te pas. De vraag of emaille giftig is, gaat dus niet over PFAS maar over lood en cadmium in het glazuur. Daarover zijn de regels minder streng dan je zou verwachten.
In het kort Emaille is een glaslaag, geen anti-aanbaklaag. Hij bevat geen PFAS en laat het metaal eronder niet in je eten komen, zolang de laag heel is. Europese grenswaarden voor lood en cadmium bestaan sinds 1984 alleen voor keramiek. Zet een emaille pan nooit leeg op het vuur, was hem met de hand en stop met koken in een pan waarvan de binnenkant is afgebladderd.
Is een emaille pan PFAS-vrij?
Ja. Waarzitwatin.nl, de consumentensite van de Rijksoverheid, omschrijft emaille als gesmolten glas dat vaak op gietijzer wordt aangebracht. PFAS zitten in pannen vooral in de klassieke anti-aanbaklaag van PTFE, beter bekend als teflon. PTFE is een fluorpolymeer. Emaille is dat niet: het is een glazuur dat bij hoge temperatuur op het metaal wordt gebrand.
Je vindt emaille in twee soorten pannen. De zware braadpan van geëmailleerd gietijzer kent iedereen van de bekende Franse merken. Daarnaast bestaan er lichte pannen van plaatstaal met emaille, zoals de klassieke rode of witte kookpan van vroeger. Fabrikant Goudbeek noemt beide: gietijzer en plaatijzer, waarbij plaatijzer een stuk lichter is.
Let op één ding bij het kopen. Sommige pannen met een emaille buitenkant hebben aan de binnenkant toch een anti-aanbaklaag. Kijk dus wat er over de binnenkant op de doos staat. Staat er "non-stick" of "anti-aanbak" zonder verdere uitleg, vraag dan na welke laag het is. Hoe je een verpakking leest, staat in pannenset zonder PFAS.
Is emaille giftig?
Zolang de laag heel is, komt er niets uit het metaal in je eten. Dat is precies waar emaille voor dient. De vraag die overblijft, gaat over het glazuur zelf. In glazuur en in gekleurde pigmenten kunnen metalen als lood en cadmium zitten.
Hoe streng is de controle daarop? Minder dan je zou denken. Een Europese richtlijn uit 1984 legt grenswaarden vast voor lood en cadmium uit keramiek. Voor glas bestaat geen geharmoniseerde Europese regel. In een vraag aan de Europese Commissie uit januari 2025 staat dat bij officiële controles ongeveer 20 procent van de onderzochte monsters keramiek en glas zware metalen in schadelijke hoeveelheden aan voedsel afgaf. Die vraag ging uitdrukkelijk ook over geëmailleerd keukengerei. Volgens diezelfde vraag werkt de Commissie aan nieuwe wetgeving. Die stond gepland voor 2023, maar was begin 2025 nog niet verschenen.
Nederland werkt intussen aan lagere limieten voor keramiek. De internetconsultatie daarover liep in het voorjaar van 2026, en ook die gaat alleen over keramiek.
Wat betekent dat voor jou? We hebben geen meetgegevens over emaille pannen op de Nederlandse markt gevonden, en we schrijven dus niet dat ze gevaarlijk zijn. Wel dat je niet blind op een keurmerk kunt vertrouwen, omdat er voor emaille geen apart Europees keurmerk voor lood en cadmium is. Wij kiezen daarom voor een pan met een effen binnenkant, van een merk of winkel die je kunt aanspreken als je vragen hebt. Meer over PFAS en de regels in Europa lees je in wat we weten over PFAS.
Er is een stukje emaille af
Emaille is glas, en glas kan springen. Een pan die valt of hard op het aanrecht wordt gezet, kan een schilfer verliezen. Goudbeek waarschuwt dat het metaal op die plek kan gaan roesten, dat er op den duur een gaatje kan ontstaan en dat je eten dan in contact komt met het metaal.
Een beschadiging aan de buitenkant of op de rand is vooral een schoonheidsfout. Houd die plek droog, zodat hij niet roest. Zit de beschadiging aan de binnenkant, op de plek waar je eten ligt, dan zouden wij de pan niet meer gebruiken om in te koken. Kleine krasjes aan de buitenkant van een nieuwe pan komen volgens Goudbeek wel vaker voor, omdat pannen in de fabriek op elkaar worden gezet.
Op inductie en in de oven
Of een emaille pan op inductie werkt, hangt af van het metaal eronder. Gietijzer en plaatstaal zijn allebei magnetisch, dus in principe werkt het. Het verschil zit in de bodem. Goudbeek noemt alleen de pannen met een extra dikke bodem geschikt voor alle warmtebronnen, inductie inbegrepen. Een dunne bodem kan op inductie te snel en te ongelijk heet worden. Kijk dus altijd of het inductiesymbool op de pan of de doos staat.
In de oven kan emaille goed, zolang er geen kunststof handgrepen aan zitten. In de magnetron nooit: onder de emaille zit metaal, en dat kaatst de straling terug.
Zo gebruik je een emaille pan
- Zet de pan nooit leeg op het vuur. Doe er eerst vet, boter of vocht in. Goudbeek schrijft dat droog verhitten het glazuur beschadigt en de bodem krom laat trekken.
- Begin op laag of middelhoog vuur. Gietijzer houdt de warmte lang vast, dus je hebt minder vuur nodig dan je denkt.
- Gebruik een houten of kunststof spatel. Metaal kan het glazuur beschadigen.
- Laat de pan eerst afkoelen voordat hij onder de kraan gaat of op een koud aanrecht komt te staan.
- Zet hem zacht neer, want een harde klap is de meest voorkomende oorzaak van schilfers.
Emaille is geen anti-aanbaklaag. Een ei of een visje kan dus aanbakken, zeker in een pan met een lichte binnenkant. Voor stoven, soep, rijst en sauzen is een emaille pan juist heel geschikt.
Emaille pan schoonmaken
Afwassen met de hand is het beste, met warm water, een beetje afwasmiddel en een zachte spons. Knivesandtools raadt de vaatwasser sterk af, omdat het emaille er dof van wordt. Goudbeek is iets milder, maar noemt de hand ook de veiligste keuze.
Is er iets aangebrand, zet de pan dan met heet water en afwasmiddel een kwartiertje in de week en borstel daarna zacht. Goudbeek geeft een tweede methode: water met afwasmiddel of zuiveringszout in de pan, even laten koken, en dan schoonmaken. Krab nooit met een mes of een ander scherp voorwerp.
Bruine verkleuring aan de binnenkant gaat vaak weg met azijn of citroensap. Laat het even inwerken en borstel daarna na. Kalkaanslag verdwijnt met azijnwater. Droog de pan daarna goed af, ook de rand. Juist op de rand is het metaal vaak niet helemaal bedekt, en daar begint roest het eerst.
Emaille, gietijzer of RVS
Een geëmailleerde braadpan is het beste gereedschap voor alles wat lang op laag vuur staat, en voor gerechten met tomaat of wijn. Zuur tast de patina van kaal gietijzer aan, terwijl je emaille zelfs met azijn schoonmaakt. Een kale gietijzeren pan is dan weer beter om te bakken en kan tegen een metalen spatel en heel hoge hitte.
Een RVS pan is lichter, mag in de vaatwasser en kan niet afschilferen. Wie één pan zoekt die alles kan, komt meestal bij RVS uit. Wie een pan wil voor stoofpotten en soep, kiest emaille. Voor roerbakken op hoog vuur is emaille niet gemaakt, omdat je hem niet leeg en heel heet mag zetten. Daarvoor is een wok van koolstofstaal beter. Alle materialen naast elkaar staan in pannen zonder PFAS.
Wat we aanraden
Gietijzer met emaille
Geëmailleerde braadpan, 24 tot 28 cm
Voor stoofpotten, soep en brood. Kies er een met een dikke bodem en het inductiesymbool als je op inductie kookt.
Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)Staal met emaille
Emaille kookpan
Lichter en goedkoper dan gietijzer. Geschikt voor aardappelen, rijst en soep. Kijk of de bodem dik genoeg is voor inductie.
Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)Links naar bol zijn affiliatelinks: koop je via zo'n link, dan krijgen wij een kleine commissie. Jij betaalt hetzelfde. Hoe wij geld verdienen.
Bronnen
- Rijksoverheid, waarzitwatin.nl, "Pannen met een anti-aanbaklaag", gelezen op 28 september 2026
- Europees Parlement, schriftelijke vraag E-000380/2025, "Lood en cadmium in keramiek, glas en geëmailleerd tafel- en keukengerei", 28 januari 2025
- Overheid.nl, internetconsultatie "Warenwetregeling verpakkingen en gebruiksartikelen vanwege aangepaste eisen aan keramische voedselcontactmaterialen", 11 maart tot 8 april 2026
- Goudbeek Emaille, "Gebruik & onderhoud" en "Productinformatie" (goudbeek-emaille.nl), gelezen op 28 september 2026
- Knivesandtools, "Schoonmaken van een emaillen gietijzeren pan", gelezen op 28 september 2026
Zie je iets dat niet klopt? Laat het ons weten, dan passen we het aan.
Reacties