Onafhankelijk uitgezocht · Geen eigen webshop · Hoe we werken

Rijstkoker zonder PFAS

PFAS zitten alleen in de laag van de binnenpan. Zo zie je of je rijstkoker RVS, keramiek of PTFE heeft, en wat je kunt doen.

Een stomende rijstkoker op een houten aanrecht in warm tegenlicht van een keukenraam

Een rijstkoker zonder PFAS heeft een binnenpan van kaal RVS of een keramische laag zonder PTFE. Veel rijstkokers hebben een binnenpan van aluminium met een anti-aanbaklaag, en dat kan PTFE zijn. Op de productpagina en in de handleiding zie je meestal welk type je hebt.

In het kort PFAS zitten in een rijstkoker alleen in de anti-aanbaklaag van de binnenpan. Een binnenpan van kaal RVS heeft geen laag. "PFOA-vrij" of "PFOA- en PFOS-vrij" betekent niet PFAS-vrij. Rijst kookt rond 100 graden, ver onder de temperatuur waarbij PTFE ontleedt, dus een rijstkoker met PTFE is bij normaal gebruik geen gezondheidsrisico. Wie PFAS toch wil vermijden, kiest RVS of kookt rijst in een gewone pan.

Zit er PFAS in een rijstkoker?

Dat hangt af van de binnenpan. Rijst zet zich onderin vast zodra het water op is. Fabrikanten voorkomen dat met een anti-aanbaklaag, net als bij een koekenpan. De bekendste laag is PTFE, onder de merknaam Teflon. PTFE is een fluorpolymeer en hoort bij de PFAS, de groep stoffen die in het milieu nauwelijks afbreekt.

Het deksel, de behuizing en de stoommand van kunststof zijn een ander verhaal. Daar gaat deze gids niet over: we kijken alleen naar de laag waar je rijst in kookt.

Er bestaan ook binnenpannen zonder PTFE. Een keramische laag is volgens Radar de bekendste anti-aanbaklaag zonder PFAS. En sommige merken leveren een binnenpan van RVS zonder enige laag.

Zo lees je de productpagina

Zoek bij "binnenpan" naar het materiaal. Staat er PTFE, Teflon of Greblon, dan is het een PFAS-laag. Staat er "keramische coating" of "keramisch", dan is het waarschijnlijk een laag zonder PFAS. Staat er "roestvrij staal", "RVS" of "18/8" zonder het woord coating, dan is de pan kaal metaal.

Pas op met drie formuleringen. "PFOA-vrij" betekent dat één stof ontbreekt die in de EU al jaren verboden is. Een PTFE-laag mag dat label gewoon dragen; Radar vond dat bijna een op de drie mensen dit verkeerd begrijpt. "PFOA- en PFOS-vrij" is hetzelfde verhaal met twee stoffen. En "gezonde coating" of "natuurlijke coating" zegt helemaal niets over het materiaal.

Hoe slordig zulke labels zijn, zie je bij Instant Pot. In de beschrijving van de RVS binnenpan staat dat er geen chemische coating op zit. In de specificatietabel van dezelfde webshop staat bij "PFAS-vrij" toch "nee". Twijfel je, mail dan de fabrikant met het typenummer en vraag of de binnenpan PTFE of een andere fluorhoudende laag heeft.

Een PFAS-vrije claim blijft een claim. Toen de Consumentenbond in 2025 vijf airfryers onderzocht, vond het lab in alle vijf veel fluor, ook bij merken die hun mand PFAS-vrij noemden. VRT NWS concludeerde dat je zo'n claim niet zomaar kunt bevestigen. Kaal RVS is de enige binnenpan waar die vraag niet speelt.

Drie soorten binnenpan

Aluminium met PTFE

De meest gangbare binnenpan, ook bij goedkope rijstkokers. Rijst plakt niet aan en de pan is licht. Het nadeel: de laag slijt, zeker als je met een metalen lepel schept. Meestal zit er daarom een rijstspatel van kunststof bij.

Keramische laag

Een laag zonder PTFE, die net zo makkelijk loslaat. Keramiek slijt volgens Radar wel sneller dan PTFE, zodat je de binnenpan na een paar jaar mogelijk moet vervangen. Instant Pot verkoopt bijvoorbeeld een keramische binnenpan die volgens de fabrikant geen Teflon, PTFE en PFOA bevat. Kijk bij zo'n losse pan altijd voor welk model hij bedoeld is.

Kaal RVS

Geen laag, dus ook geen laag die kan slijten. Een voorbeeld is de RVS binnenpan van Instant Pot: food grade 304 (18/8) zonder chemische coating, met een bodem van drie lagen. Die past volgens Instant Pot in de Duo, Duo Plus en Duo Crisp, niet in de Duo Evo Plus en de Pro-serie. Een Instant Pot is een multicooker met een rijststand, geen klassieke rijstkoker.

RVS heeft één nadeel: rijst blijft er makkelijker aan plakken. Spoel de rijst vooraf af tot het water helder is, en laat de pan na het koken tien minuten dicht staan. Dan laat de onderste laag beter los. Wat er na het koken toch vastzit, week je los met warm water. Meer over waarom eten aan RVS plakt, lees je in de gids over de RVS pan.

Rijst koken zonder rijstkoker

Voor de meeste mensen is een rijstkoker een gemak, geen noodzaak. Rijst lukt prima in een gewone pan zonder coating.

Gebruik een dikke bodem, zoals een RVS pan met sandwichbodem of een emaille pan. Spoel de rijst, doe hem met de juiste hoeveelheid water in de pan en breng hem met het deksel erop aan de kook. Zet het vuur dan zo laag mogelijk en laat de rijst garen tot het water op is. Haal de pan van het vuur en laat hem nog tien minuten met het deksel erop staan. Zo verdeelt het laatste vocht zich en laat de rijst los van de bodem.

Kook je liever met veel water, zoals pasta, dan giet je de rijst af als hij gaar is. Dan plakt er niets aan, in welke pan ook.

Je hebt al een rijstkoker met een laag

Gooi hem niet meteen weg. Het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) schrijft dat PTFE bij normaal gebruik geen gezondheidsklachten geeft. Gevaarlijke gassen ontstaan pas bij oververhitting rond 360 graden. Een rijstkoker kookt met water en komt daar niet in de buurt. Ook kleine deeltjes van een gekraste laag die je per ongeluk inslikt, zijn volgens het BfR niet schadelijk, omdat PTFE niet reageert en je lichaam het niet verteert.

Het bezwaar tegen PTFE zit vooral in de productie, waarbij PFAS in het milieu terechtkomen. Wil je daar niet aan bijdragen, kies dan bij een volgende aankoop RVS of keramiek. Vervang de binnenpan als de laag bladdert of loslaat; bij veel merken kan dat los.

Zo gaat een laag langer mee: schep met de meegeleverde spatel, was de binnenpan met een zachte spons en laat er geen rijst met water in staan tot de volgende dag. Wil je stap voor stap je keuken PFAS-vrij maken, begin dan bij wat je het vaakst gebruikt. Dat staat in de vervangingsgids.

Wat we aanraden

Zonder laag

Rijstkoker of multicooker met RVS binnenpan

Kies een model waarbij de binnenpan uitdrukkelijk roestvrij staal zonder coating is. Controleer bij een losse RVS binnenpan voor welk toestel hij past.

Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)

Makkelijk schoon

Rijstkoker met keramische binnenpan

Rijst laat los zoals bij PTFE, maar zonder fluorpolymeer. Kijk in de specificaties of er "keramisch" en "zonder PTFE" staat, niet alleen "PFOA-vrij".

Bekijk op bol.com affiliatelink (opent in nieuw venster)

Links naar bol zijn affiliatelinks: koop je via zo'n link, dan krijgen wij een kleine commissie. Jij betaalt hetzelfde. Hoe wij geld verdienen.

Bronnen

  • Radar (AVROTROS), "PFAS in een pan? Zo herken je het, en dit zijn alternatieven", update 25 mei 2023
  • Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR), "Selected questions and answers on cookware, ovenware and frying pans with a non-stick coating made of PTFE"
  • Instant Pot België, productpagina's "Instant Pot binnenpot RVS 5,7 liter" en "Instant Pot inner pot ceramic 7,6L", gelezen op 11 oktober 2026
  • VRT NWS Check, "Factcheck: PFAS in je airfryer, hoe bezorgd moet je zijn?", 2026, met de airfryertest van de Consumentenbond uit 2025

Zie je iets dat niet klopt? Laat het ons weten, dan passen we het aan.

Reacties

Reageer of stel een vraag

Reacties verschijnen na controle. We tonen alleen je naam en je reactie. Zie privacy.